T.C. Sağlık Bakanlığı
İstanbul Kartal Dr. Lütfi Kırdar
Eğitim ve Araştırma Hastanesi

Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp


Sualtı Hekimliği ve Hiperbarik Tıp KliniğiÖzellikleri ve İşleyiş

     Kliniğimizde Sualtı hekimliği ve Hiperbarik Tıp Uygulamaları olmak üzere iki alanda hizmet verilmektedir. Sualtı Hekimliği, sıklıkla dalış hastalıkları tedavisi, amatör ve profesyonel dalgıçların sağlık muayeneleri ve dalıcılara sağlıkla ilgili danışmanlık hizmetleridir. Ayrıca, dalışın içinde bulunduğu iş alanlarında çalışan dalgıçlar için koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetlerinde danışmanlık verilebilmektedir. Bu saha çalışması ile ilgili alanlar; Sualtı belgesel çekimleri, arkeolojik kazı çalışmaları, dalış ile ilgili sportif yarışmalar, basınçlı tünel (Avrasya tüneli vb.) yapım çalışmalarıdır.Ayrıca dünyada dalış konusunda önemli bir kurum olan CMAS sağlık kurulunda temsilcilik görevi yapan uzman hekimimiz bulunmaktadır. Tüplü ve serbest dalış alanında sporculuk faaliyetlerini sürdürmektedirler.

     Hiperbarik oksijen tedavisi ise, dokularda artan oksijen ihtiyacını karşılayabilmek için kullanılan tıbbi bir tedavi yöntemidir. Hiperbarik oksijen tedavisi, kapalı ortama alınan hastaya normal atmosfer basıncından daha yüksek, 1,5-3 ATA (absolut atmosfer basıncı)  basınç altında, aralıklı olarak %100 oksijen solutularak uygulanan medikal tedavidir. Tedaviler 90-120 dakika süreyle maske, başlık veya entübasyon tüpü yardımıyla oksijen solunmasıyla düzenlenir. Bu tedaviyle hastaların kan, plazma ve dokularında maksimum düzeyde oksijen çözündürülerek hücrelerin oksijen ihtiyacı karşılanır. Ayrıca oksijen, alyuvarlarda bulunan karbonmonoksitgibi toksik gazların hızla vücuttan atılmasına da yardımcı olur. Kamu veya özel sağlık kurumlarında, hiperbarik oksijen tedavi ünitesi olarak adlandırılan bölümlerde bu tedaviler uygulanmaktadır. Tedavinin yapıldığı donanım, basınç odası olarak da bilinen çok kişilik hasta kapasiteli, çelik yapıdan oluşmaktadır. Oldukça bilgili, deneyimli özel eğitimlerden geçmiş, konusunda uzman ekipler tarafından yönetimi sağlanır. Tedavi ünitemizde poliklinikten ayrı, aynı anda 12 hastanın beraber tedavi edilebileceği çok kişilik basınç odası bu tedavi amacıyla kullanılmaktadır. Tedaviye alınan hastalara basınç odasında görevli hemşireler iç yardımcı olarak eşlik etmektedir. Bu arada hastaların ihtiyacı olabilecek kullanmakta olduğu sıvı tedavisi ve ilaçlar, doktor kontrolünde verilebilir.

     Hiperbarik oksijen tedavisi nasıl ve ne zaman uygulanabilir?

     Kliniğimize hastalar merkezi randevu sisteminden mesai saatlerinde randevuyla başvurabilir. Ayrıca, diğer kliniklerden acil konsültasyonlar ile hastalar yönlendirilmektedir. Sualtı hekimi ve hiperbarik tıp uzmanı hekimlerimizin ayrıntılı muayene ve değerlendirmelerinden sonra hiperbarik oksijen tedavisi alması uygun görülen hastaların tedavisi planlanır. Tedavi planlamaları hastalık ve endikasyonlara göre değişebilir. Randevularla günlük seanslar olarak planlanan tedavilerde seanslar genellikle 1,5-2 saat sürer. Bazı hastalıklarda seyrekte olsa bu süre 5-10 saat arasında uzayabilir.  Hastalar sıklıkla günde bir seans tedavi görür.  Ancak bazı acil durumlarda günlük seans sayısı dörde kadar çıkabilmektedir.  Toplamseanssayısı 1-80 seans arasında hastayavehastalığagöredeğişmektedir. 

     Hiperbarik oksijen tedavisinin  uygulandığı hastalıklar Tablo 1 de özetlenmiştir.

Tablo 1: Sağlık Uygulamaları Tebliğine göre geri ödeme kapsamında olan

hiperbarik oksijen tedavisi endikasyon listesi


                                
   Dekompresyon hastalığı (Vurgun)   Kronik refrakterosteomyelit 
   Hava ve gaz embolisi   Aşırı kan kaybı
   Karbonmonoksit, siyanid zehirlenmesi, akut duman inhalasyonu   Radyasyon nekrozları
   Gazlı gangren   Tutması şüpheli deri flepleri ve greftleri
   Yumuşak dokunun nekrotizanenfeksiyonları (derialtı, kas, fasya)   Termal yanıklar
   Crush yaralanmaları, kompartmansendromu ve diğer akut travmatikiskemiler   Beyin apsesi
   Yara iyileşmesinin geciktiği durumlar (diyabetik ve non-diyabetik)   Anoksikensefalopati
   Retinal arter oklüzyonuna bağlı ani görme kaybı   Ani idiopatik işitme kaybı
   Kafa kemikleri, sternum ve vertebraların akut osteomiyelitleri   Osteonekroz

     
     Tüm tıbbi tedavilerde minimum da olsa bazı yan etkiler görülebilmektedir. Hiperbarik oksijen tedavisinde yan etkileri, daha çok basınçlı ortama bağlı kaynaklanmaktadır. Kulaklarda basınç eşitleme güçlüğünden kaynaklanabilecek ağrı, sinüslerde ağrı ve basıncı tolere edememe gibi yakınmalardır. Bu yakınmalardeneyimli hiperbarik oksijen tedavi ünitesi çalışanlarının yardımıyla önlenebilir. Bazende uzun süreli tedavi alan hastalarda geçici uzağı görme kusuru (miyopi) gelişebilir. Çok nadir olarak, pnömotoraks, sinir sistemi oksijen toksisitesi belirtileri gözlenebilir. Sıklıkla hastalar tedavileri iyi tolere ederler.

     Hiperbarik oksijen tedavisi hangi hastalar için uygundur?

    Yaşam ve ölüm arasındaki çizginin bu kadar keskin olduğu pek çok sağlık sorununda bebek, çocuk, gebe, genç, yaşlı tüm yaş grubunda hastalara uygulanabilir. Olgularda Sualtı Hekimi ve Hiperbarik Tıp uzmanına danışılarak hastanın taşıdığı sağlık risklerine bağlı tedavi planlaması yapılmalıdır. 

     Sonuç olarak, sağlık sorunlarının çözümünde kilit rol oynayan bir tedavidir. Farklı hastalıkların tedavilerinde başvuran hastalarda hiperbarik oksijen tedavisi ile yüz güldürücü sonuçlarımız bulunmaktadır. Hiperbarik oksijen tedavisi sağkalımı arttırarak toplumun omuzlarındaki ekonomik yükü hafifletmektedir.

   




HPRBR_2.JPG

HPRBR_3.JPG